e-mail: nmcg@t-com.me      mkn@t-com.me   
   mne / eng
 

 |  O NAMA  |  STALNE POSTAVKE  |  POVREMENE IZLOŽBE   |  ZBIRKE    SARADNJA  |   PUBLIKACIJE   |  POSJETA  KONTAKTI  RAZGLEDNICA 

AKTUELNO:

Projekat CSUCG  "Njegošiations"

U petak 16.08.2013.otvorena izložba Osten, izbor iz Muzeja crteža

Besplatna posjeta Biljardi tokom 2013. za učenike crnogorskih osnovnih i srednjih škola

Otvaranje izložbe Dimitrija Popovića 18.05.2013

Sa otvaranja izložbe "Zamišljajući Balkan ...", Ljubljana, april 2013."

Izložba "Zamišljajući Balkan ..." pod pokroviteljstvom UNESCO

Aktivnosti Ateljea DADO

Dani evropske kulturne baštine

Problem zaštite stećaka 

 

 

 

KORISNI LINKOVI

 

 

SERVISI:

Pristup informacijama

Javne nabavke

Interna akta

 

.

.

Projekat "200 godina samoće - Njegošiations"

 

.*      *      *      *      *

A. Kratka artikulacija i najava izložbe

 

U okviru likovnih programa obilježavanja Njegoševog jubileja Centar savremene umjetnosti Crne Gore od 4. novembra, u mermernoj sobi Biljarde, otpočinje realizaciju autorskog projekta pod nazivom „200 godina samoće – Njegošiations (njegošiejšens)“., ili u skraćenom nazivu samo „Njegošiations“.

 

Autori projekta: Petar Ćuković, istoričar umjetnosti i likovni kritičar i Vladimir Đurišić, pjesnik i teoričar muzike.

 

Projekat je zamišljen kao multimedijski, i uključuje radove odabranih umjetnika, koji su ili već realizovani i mogu da se interpretiraju u kontekstu zadane teme, ili su pak, na osnovu okvirno elaborisane ideje autorâ o zamišljenom projektu, izvorno i upravo za ovu priliku osmišljeni. Kao što i naziv projekta sugeriše, svi radovi pojedinačno, kao i projekat u cjelini, bili bi obilježeni nekom vrstom dubinskog dijaloga sa velikim piscem, misliocem i usamljenikom, kako sa njegovim idejama, tako i sa širim kontekstima u koje su ove ideje bivale i jesu upletene. Projekat ima regionalni karakter – osim crnogorskih umjetnika, u njemu učestvuje i jedan broj stvaralaca iz regiona.

 

Izložba će se odvijati sukcesivno, budući da će svaki umjetnik imati na raspolaganju mermernu sobu u Biljardi u trajanju od 7-10 dana. Na ovaj način, po mišljenju autora, ostvaruje se ideja visoke subjektivizacije i individualizacije „razgovora sa Njegošem“, i naglašava  potreba za takvim suočavanjem kod svakog mislećeg pojedinca, izvan kolektivnih opsesija i mitotvornih procesa koji „susrete sa Njegošem“ u našoj kulturi, i društvu uopšte, najčešće pretvaraju u prizemna, površna, krajnje nekritička „hvatanja“ u najrazličitije ideološke zamke (religijske, političke, nacionalističke, i ine). Takođe, principom sukcesivnog odvijanja izložbe, rastezanjem vremenskog intervala koji podrazumijeva trajanje jedne izložbe, sugeriše se potreba za izlaskom iz ekscesne, a pogotovu prigodničarske prirode ovakvih događaja u našoj kulturi, i naglašava potreba za kontinuitetom, za stalnim „pregovaranjem“, stalnim „dijalogom“, sa Njegošem dakako, a potom, jednako, za stalnim „pregovaranjima“, za nepresušnim „dijalogom“, sa samima sobom i idejama koje „kruže“ oko nas, i svijetom.

 

Izložba, tačnije serija pojedinačnih izložbi, otpočinje 4. novembra, u mermernoj sobi Biljarde, u  20 h, izlaganjem rada Zdravka Joksimovića, „Bez naziva“, iz 1994., specijalno urađenog za izložbu „Fest off“, upravo u Biljardi, u okviru II Cetinjskog bijenala (komesar izložbe: P. Ćuković).

.

 Sa otvaranja izložbe Zdravka Joksimovića

.

Nakon Joksimovića, slijede termini u kojima će biti izložen rad Veska Gagovića, zatim rad Gordane Kuč, a potom, prema dinamici koja će naknadno biti utvrđena, i radovi sljedećih umjetnika: Siniše Radulovića, Ilije Šoškića, Dragoljuba Raše Todosijevića, Vlada Marteka, Damira Nikšića, The Books of Knjige.

 

 

B. Proširena artikulacija

 

Dvjesta godina samoće: O čemu govorimo kada govorimo o Njegošu?

 

Da je naš savremenik, Mikelanđelo Buonaroti bi danas pravio video radove, izjavio je jednim povodom veliki američki video umjetnik Bil Viola za svoga renesansnog „prethodnika“.

 

Upravo dvjestogodišnjica Rođenja, a ne smrti, upravo slavljenje rađanja jednog genija, pruža nam mogućnost da ponovo pokušamo promisliti valence koje nam pruža Njegošev duh, u svjetlu naših današnjih okolnosti i umjetničkih preokupacija.

 

U svjetlu činjenice da je upravo Crnogorka, Marina Abramović, jedna od najznačajnijih umjetnika koje Crna Gora ima, ... možemo sagledavati pravce u kojima pravimo kopče sa precima. I sama Marina u svome je djelu napravila te kopče. Čak i sa Njegošem.

 

Primjer Marine Abramović je paradigmatičan za ovaj poljubac mitskog i mitotvornog, sa svim implikacijama avangarditeta, naspram nedoraslo semantizovanog, odomaćenog folklornog pristupa stvari nasljeđa i kulture.

 

Njegotiations: O čemu govorimo kada govorimo o pregovaranju?

 

Misliti danas Njegošev genij, to znači upustiti se u najdublje preispitivanje samog pojma moderniteta i savremenosti, preispitivanje svega što olako nasljeđujemo kao kulturni ili kunstistorijski model jedne „kulture“, i unutar te kulture, jednog kulta, ovdje Njegoševog.

 

To znači  odbaciti predpripremljena rješenja koja se  nude u tradicionalno ili tradicionalistički shvaćenom sindromu Njegoševog djela. Pa i slavlja u njegovu čast, ili radosti, koja nerijetko prerasta u jednu površnu i površinsku egzaltaciju, zbog njegove grandiozne pojave u istoriji umjetnosti jedne male kulture. Ili bar nekoliko kultura, zapravo.

 

Ovo mnogostruko podrazumijevanje obuhvata dakle sobom i jednu podozrivost: jedan obzir da se istoricističko folklorni plašt pod nogama jednog genija ne prostre uznemirujuće zaklonivši horizont koji se otvara iza, ili iznad jednog odražavajućeg istoricističkog folklora, ili kalkulantske motivske metaforizacije njegovog „lika i djela“.

 

Misliti danas Njegoša umjetnika što imanentnije, pa to upravo znači misliti današnji trenutak, sa svim rubnim terenima u kojima se mora kretati ovaj modernitetski ili modernistički impuls, slijedeći upravo imanentnu nepogrešivu Njegoševu modernost. Ne radi se ovdje o variranju motivskom, ili varijantama omaža, koliko o pokušaju dokučivanja činjenice jedne bespogovorne savremenosti jednog izmještenog, usamljenog duha. To znači misliti taj duh bez koprene ideologema, ili grafema kostimografskih.

 

Ovdje nam se takođe odavno nudi jedna kulturalno specifična moda kao prečica-brzopleta supstitucija.

 

Njegoš se u takvom označiteljskom lancu zadesio kao mrtvi znak jednog pavlovijanskog semanticizma čije se energije deriviraju iz praznine nastale nedostatkom interpretacija.

 

Njegošev Milton, ili Njeogšev Gete, bili su najsavremeniji treptaji prije svega jednog čitanja svoga doba. Njegoševe drame, Njegoševi Sofoklo i Njegoševi ruski mislioci; kakav teren moderniteta, i kakav zamah u svoje vlastito doba! Njegošev dirljivi eklekticizam nudi nam nove uslove pregovaranja sa suštinom njegovog zahvata, i sa veličinom njegove izdvojenosti, usljed ogromne kontekstualne samoće.

 

Upravo je Njegoševa prevladana samoća, koja je rezultirala izdvojenošću njegovom, put kojim moramo ići da bismo danas razumjeli vlastitu izdvojenost, odnosno: da bismo danas našli svoje kopče sa svojim vremenom.

 

Upravo mnoštvo, raskošno mnoštvo konteksta, puteva i valenci koje nam pruža čitanje i učitavanje u Njegoša danas, obavezuje nas da podrazumijevamo pluralan, dijahronijski, pa i holistički, mnogostruk, divergentan način da povodom dvjestogodišnjice ovoga genija domislimo neki umjetnički derivat njegovog današnjeg rezoniranja u našim životima i u našem mišljenju.

 

Čemu je njegoš prethodnica, a čemu rub ili horizont, to možemo danas pojmiti samo ako mu suprotstavimo najbolja djela regiona i evrope. Baš kao što je Njegoš u dijalogu sa Štrosmajerom, Kopitarom, ili Mažuranićem, sa kojima je komunicirao, tražio vlastitu stvaralačku trasu. Čiji je razvoj, a to je nedovoljno istaknuto iako je vrlo očigledno, vezan upravo za njegovo lutanje kroz tadašnju Evropu, kao i kroz dostupnu literaturu u kojoj se zrcalio. I iz koje je pozajmljivao, uzimao, koju je kopirao ili imitirao.

 

Njegoš i u manje maštovitim semantizacijama ostaje označitelj paradoksa: prijeki vladar nježni erotski pjesnik; očajan vojskovođa čiji se fiktivni, literarni pokolj dao do danas koristiti kao pseudoistorijska budnica; ili pak prvosvještenik nehajnog odnosa prema kanonu. Prznica. Tvrdica. Erotoman. Onanist.

 

Njegošev tako tragično usamljeni mondijalistički duh bi, dapače, upravo u najprodornijim djelima savremenih umjetnika svih žanrova mogao naći svoj današnji ekvivalent.

Čini se gotovo neizbježnim tako prepustiti ovo rezoniranje umjetnicima nekoliko generacija, svih žanrova i iz različitih djelova Crne Gore, regiona Evrope. Njegoš je, uostalom, prvi čovjek koji je koristio kovanicu Jugoslavija, na omotu svoga djela.

 

O čemu se ne može jasno govoriti, o tome treba šuštati.

 

Autori projekta:  Petar Ćuković i Vladimir Đurišić

.

*      *      *      *      *

Zdravko Joksimović   (Buče 1960), vajar  

Završio vajarski odsjek Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu 1986. godine,  u klasi profesora Nikole Jankovića. Magistrirao na istom fakultetu 1989. godine, u klasi profesora Nikole Jankovića. Od 1992. radi na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu gdje je 2006. godine izabran u zvanje vanrednog profesora. 

Od prve samostalne izložbe, u Galeriji Doma omladine, 1985. godine, izlagao je na više od 30 samostalnih izložbi, u zemlji i inostranstvu, kao i na brojnim kolektivnim izložbama u više evropskih gradova (Bratislava, Varšava, Lisabon, Strazbur, Pariz, Budimpešta, Moskva, Amsterdam, Zagreb, Barselona, Kasteljon, Ljubljana, Murska Sobota...).

Izveo je 7 javnih skulptura u inostranstvu, među kojima su "Demfer-Š kao šuma", 2003. godine, Blair Atholl, Škotska, kao i skulptura "Quick Healing", Ohtawara, Japan.  

Djela mu se nalaze u najvažnijim javnim i privatnim kolekcijama u Srbiji ( u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu, u Muzeju grada Beograda, u Muzeju "Zepter" u Beogradu).

Od izvedenih javnih skulptura u Srbiji izdvaja se prvi javni spomenik Zoranu Đinđiću u Prokuplju 2008. godine.  U mjestu Milići, u Bosni i Hercegovini, realizovao je 5 bisti u okviru parka Srpko-Ruskog prijateljstva. Učestvovao je na više međunarodnih simpozijuma (Japan, Škotska, Austrija, Španija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina).  

           

Djela mu se nalaze u više muzejskih i privatnih kolekcija u inostranstvu ( Crna Gora, Španija, Bosna i Hercegovina, Izrael, Holandija, Engleska, Škotska ). 

Dobitnik je više nagrada iz oblasti likovne umjetnosti među kojima su: Oktobarska nagrada grada Beograda za najbolje radove studenata 1986. godine, Nagrada sekreterijata za kulturu grada Beograda za najbolje ostvarenje u 1992. godini (za izložbu u Galeriji ULUS-a ), kao i nagrada bijenala mladih u Vršcu 1995. godine.  

Dobitnik je i prve nagrade za spomenik Isidori Sekulić 2013. godine.

  

Bilijar za biljardu

Kada su velike stvari u pitanju moramo krenuti obrnutim putem, ako ih mislimo razumeti.

Da je danas živ,  Njegoš bi prvi, na Cetinje, doneo “tablet”, “ajfon“ i na “fejsu” razmenjivao diplomatske poruke.  Video je pre drugih kao i dalje od drugih.

I tada su, u Njegoševo vreme, umesto fudbala, koji je strpljivo čekao da bude izmišljen, dvadeset osam kršnih Crnogoraca uz Kotorske strane izneli na Cetinje prvi bilijarski sto. Tako počinje zvanična priča vodiča kroz Biljardu i njenu istoriju.

Kada sam te davne 1994. godine bio pozvan da učestvujem na Drugom Cetinjskom bijenalu, predodređen da izlažem u Biljardi, bilo je sasvim umesno postaviti pitanje, šta u tako istorijski značajnom  prostoru izložiti?  Šta definitivno pripada istoriji tog prostora; koji je to znak, pečat, prvi na listi asocijativnih veza. Jednostavan, vizuelno jedinstven, ali u isto vreme, diskretno narativan  i medijski opravdan. I dogodila se ova skulptura.

Pred nama su dva paralelna trougla, jedna kugla i tri spirale. To je početak. Njihova geometrija ne pripada svetu teorema, aksioma i postulata.

Ovo je znak, znak za Biljardu, za crnogorski pejzaž u celini. Ovaj znak je konstituisan u prostoru duha, i kao takvog, pokreće ga metaforička strategija prepoznavanja i metonimijska praksa poistovećivanja, odnosno razmene funkcije, posledica, osobina...

Samo jedan oštar ugao, napravljen od ovako spojenih bilijarskih štapova, je maksimalno simplifikovana predstava jedne planine. Uz malo zaineresovane pažnje i rasterećene mašte, eto, stigosmo do pejzaža. Toliko velikog i neosvojivog da ga sunce „obilazi“ sa unutrašnje strane. I tri spiralne kapi zelene čoje Montenegra, zar to nije dovoljno? Apstrahovanje ne zna za granice, jer ih ni sam duh ne poznaje. U tom smislu, ovaj znak, nadam se, može da funkcioniše kao jedinica za pejzaž Crne Gore.

 Zato me ne bi čudilo kad bi se ovaj znak našao i nalazio na: markama, na zemljopisnoj karti Evrope, na privescima za kola, na koricama udžbenika, na šoljicama za kapućino, na institucijama od nacionalnog značaja, na nacionalnoj televiziji, na ulasku u zemlju, u svaku klisuru, kao znak prvijenac na lozovoj rakiji, na grubo ispletenom džemperu, na loptama svih sportova, na majicama svih uzrasta, na memorandumu Cetinjskog muzeja, na jednokratnim kartonskim kutijama u kojima se raznose pice, na studentskim indeksima, na čepu Nikšićkog piva, na trouglastoj etiketi za vino sa geografskim poreklom, kao znak za nezavršen kružni tok, kao znak za toleranciju,  naravno, i kao obavezan logo bilijarskih klubova…

 Zdravko Joksimović

*      *      *      *      *


na pocetak

 

 .

 

Istorijski, Umjetnički i Arheološki muzej u Vladinom domu

Muzej kralja Nikole

 

Njegošev muzej Biljarda

 

Etnografski muzej

 

Crnogorska galerija umjetnosti Miodrag Dado Đurić

 

Mauzolej crnogorskih vladara u dvorskoj crkvi na Ćipuru

 

Njegošev mauzolej na Lovćenu

 

Mauzolej Vladike Danila na Orlovom kršu

 

Lapidarijum u dvorištu Biljarde

 

Reljefna karta Crne Gore

 

Njegoševa rodna kuća

 

 

Copyright © Narodni muzej Crne Gore & A.Berkuljan